سال ۸۷ را باید سال وداع بسیاری از بزرگان ورزش ایران با رشته های ورزشی شان دانست. پس از این که در هجدهم آبان ماه، «هادی ساعی» برای همیشه با تکواندو خداحافظی کرد، او هم به جمع «علیرضا حیدری»، «محمود میران»، «حسین رضازاده»، «عباس صمیمی»، «آرش میراسماعیلی» و «مسعود حاجی آخوندزاده»، دیگر ورزشکاران مطرح ایران که در طول سال ۱۳۸۷ بنا بر دلایل مختلف از ورزش حرفه ای کناره گیری کرده اند، اضافه شد تا مشخص شود ورزش ایران از این به بعد باید در رقابت های آسیایی و بین المللی روی نفرات جدیدی حساب باز کند.

از حیدری تا ساعی

«علیرضا حیدری» اولین نامداری بود که امسال با ورزش وداع کرد. کناره گیری حیدری ۳۲ ساله از کشتی بسیار غیرمنتظره بود. شانزدهم خردادماه ۱۳۸۷ دارنده شش مدال جهان و المپیک در حین مسابقات گزینشی تیم ملی در «کرمانشاه»، چهارگوشه تشک را بوسید و اعلام کرد دیگر کشتی نمی گیرد وی بعداً علت کناره گیری اش را این گونه عنوان کرد: «عده ای دوست نداشتند من در المپیک کشتی بگیرم.»

«محمود میران» جودوکار ۳۴ ساله و باسابقه تیم ملی ایران دومین ورزشکار معروف ایران بود که در ابتدای تابستان ورزش را کنار گذاشت. دارنده چندین و چند مدال آسیایی و نفر سوم جهان در سال ۲۰۰۱ پس از این که در رقابت های گزینشی المپیک مغلوب «محمدرضا رودکی» شد در نامه ای کناره گیری خود را از ورزش حرفه ای اعلام کرد. سومین خداحافظی ورزش ایران هم بسیار غیرمنتظره بود. این بار نوبت «حسین رضازاده»، قهرمان «المپیک سیدنی» و «آتن» بود که در فاصله یک ماه مانده به شروع «المپیک پکن» عنوان کند به علت مشکلات جسمانی در سن ۳۰ سالگی برای همیشه وزنه برداری را کنار می گذارد.

در ابتدای سال هم این انتظار می رفت که حیدری، میران و رضازاده در سال ۸۷ با ورزش خداحافظی کنند، اما پیش بینی نمی شد که وداع آن ها قبل از المپیک باشد و احتمال داده می شد که بازی های المپیک آخرین حضور این سه در رقابت های ورزشی باشد. سریال خداحافظی ها پس از المپیک هم ادامه پیدا کرد. آرش میراسماعیلی، پرافتخارترین جودوکار ایران پس از ناکامی در المپیک پکن در حالی که ۲۷ سال بیشتر نداشت اعلام کرد از تیم ملی خداحافظی می کند. وی چند هفته بعد پس از این که به عنوان سرمربی تیم ملی انتخاب شد، برای همیشه از مسابقه دادن انصرف داد.

مسعود حاجی آخوند زاده، دیگر جودوکاری که در یک دهه اخیر مدال های زیادی از رقابت های آسیایی برای ایران به ارمغان آورده بود و در المپیک آتن، پنجم شده بود نیز مثل میراسماعیلی عمل کرد و پس از شکست در المپیک در سن ۳۰ سالگی جودو را کنار گذاشت. همچنین عباس صمیمی ۳۱ ساله، از چهره های مطرح دوومیدانی ایران در دهه ۸۰ که بیش از یک دهه در عضویت تیم ملی قرارداشت و در رشته پرتاب دیسک چندین مدال آسیایی به دست آورده بود نیز المپیک را آخرین میدان رسمی خود قرارداد و و پس از المپیک کنار رفت و بالاخره نوبت به هادی ساعی رسید؛ پرافتخارترین ورزشکار ایرانی تاریخ المپیک.

خداحافظی دشوار است

از قبل هم می شد حدس زد که شاید المپیک پکن آخرین میدان هادی ساعی باشد. وی قبل از اعزام به پکن در واکنش به انتشار اخباری مبنی بر این که او پس از المپیک از ورزش خداحافظی می کند، گفته بود: «هنوز در این باره تصمیم نگرفته ام و همه چیز به شرایطم در المپیک بستگی دارد.»

ساعی ۳۲ ساله در المپیک ۲۰۰۸ تنها طلای کاروان ایران را به ارمغان آورد تا با دو طلا و یک برنز به پر افتخارترین ورزشکار ایرانی در تمامی ادوار المپیک تبدیل شود و بالاتر از نامداری چون حسین رضازاده و غلامرضا تختی قرار بگیرد. ساعی پس از بازگشت از المپیک صراحتاً اعلام نکرد که خداحافظی می کند یا می ماند تا این که در اواسط آبان ماه اعلام شد که این تکواندوکار پرافتخار برای همیشه با دنیای قهرمانی خداحافظی خواهد کرد و در روز شنبه هجدهم آبان ماه، هادی ساعی با شرکت در یک مسابقه نمادین با تکواندو وداع کرد. «امید غلام زاده» در این مسابقه نمایشی، حریف ساعی بود و بسیاری از مسوولان ورزش و شورای شهر تهران و خانواده هادی ساعی در خانه تکواندو نظاره گر آخرین حضور این قهرمان المپیک و عضو شورای شهر تهران در «شیاپ چانگ» (زمین مبارزه تکواندو) بودند.

قهرمان المپیک پکن پس از خداحافظی گفت: «مسلماً برای یک قهرمان خداحافظی از عرصه قهرمانی دشوار است ولی خوشحالم که در این مدت توانستم در حد توان از اعتبار تکواندوی ایران دفاع کنم.» در بین این نامدارانی که خداحافظی کردند، تنها برای ساعی مراسم خداحافظی گرفته شد. البته حیدری هم در میدان مسابقه از کشتی کناره گیری کرد اما چون خداحافظی اش غیرمنتظره بود، مراسمی برایش تدارک دیده نشده بود.

چه زمانی برای خداحافظی مناسب است؟

یکی از کارشناسان ورزشی در مورد خداحافظی این ورزشکاران می گوید: «این که یک ورزشکار تشخیص دهد کی خداحافظی کند، خیلی مهم است. ساعی انتخاب بسیار خوبی داشت و با طلای المپیک از ورزش کنار رفت. درست است که آمادگی اش را داشت که یکی، دو سال دیگر هم ادامه دهد اما اگر خوب نتیجه نمی گرفت نمی توانست وداع باشکوهی داشته باشد. انتخاب زمان خداحافظی کار بسیار سختی برای یک ورزشکار پر افتخار است. شما اگر دقت کنید متوجه می شوید که این ورزشکاران می توانند یکی، دوسال دیگر هم مسابقه دهند اما بهترین زمان برای خداحافظی ورزشکاران بالای ۳۰ سال بعد از المپیک است، چون دیگر سن شان اجازه نمی دهد که در المپیک بعدی شرکت کنند و از طرفی انگیزه چندانی برای حضور در مسابقات کم اهمیت تر را ندارند و بهتر است که کنار بروند و جای خود را به جوانان بدهند. اگر این کناره گیری با کسب موفقیت در المپیک همراه شود که تبدیل به یک وداع با شکوه می شود.» در بین این نفرات، محمد میران با ۳۴ سال سن بیشترین سن را دارد و آرش میر اسماعیلی با ۲۷ سال جوان ترین است.

دنیای پس از قهرمانی

این ورزشکاران پس از کناره گیری از دنیای قهرمانی مسیرهای گوناگونی را پیش روی خود می بینند. آرش میر اسماعیلی، سرمربی تیم جودو شد. حسین رضازاده هدایت تیم ملی وزنه برداری را برعهده گرفت و این احتمال وجود دارد که برای ریاست این فدراسیون هم نامزد شود. محمود میران به سمت سرپرست تیم ملی جودو منصوب شد. عباس صمیمی عنوان کرده که می خواهد به تحصیلات خود ادامه دهد. علیرضا حیدری که سابقه سرمربیگری تیم ملی کشتی آزاد را هم دارد فعلاً هیچ ارتباطی با این رشته ورزشی ندارد.

هادی ساعی به عضویت هیات رئیسه تکواندو در آمده و گفته که قصد دارد به فعالیت های اجتماعی و سیاسی خود توجه بیشتری کند. البته برخی نشریات ورزشی نوشتند که او نیم نگاهی هم به ریاست «فدراسیون تکواندو» دارد. در این میان، میراسماعیلی و رضازاده بلافاصله پس از کناره گیری از میدان مسابقه، مربیان تیم ملی رشته ورزشی خود شدند. روسای فدراسیون جودو و وزنه برداری معتقدند با توجه به تجارب و سوابق میر اسماعیلی و رضازاده، این دو می توانند مربیان بسیار موفقی باشند اما این انتخابات منتقدانی هم دارد.

یکی از منتقدان می گوید: «این که یک ورزشکار بلافاصله پس از کناره گیری اش مربی تیم ملی شود، انتخاب خیلی درستی نیست و باید چند سالی در این تحول فاصله وجود داشته باشد. به هرحال خیلی سخت است که یک مربی هدایت نفراتی را برعهده بگیرد که تا چند ماه پیش هم تیمی آن ها بوده. این نگرانی وجود دارد که مشکلاتی که در تیم ملی فوتبال بین علی دایی و علی کریمی به وجود آمد، در تیم های جودو و وزنه برداری هم مشاهده شود.»

به هر ترتیب شاید پرونده خداحافظی های سال ۱۳۸۷ همچنان ادامه پیدا کند. «مراد محمدی»، دارنده مدال برنز المپیک و چند ورزشکار دیگر هنوز تصمیم نگرفته اند ادامه دهند یا خداحافظی کنند. ضمن این که فراموش نکنیم در این سال، «علی کریمی» هم از تیم ملی فوتبال خداحافظی کرد.